Soğuk Garın Gölgesindeki Bakir Minyatür

Zeynep, antika harita ve kartografik belge restorasyonu üzerine uzmanlaşmış, Osmanlı dönemi deniz haritalarının üzerindeki dökülmüş çini mürekkeplerini ve suluboya pigmentlerini mikroskobik düzeyde tamamlayan yirmi üç yaşında bir restoratördü. Kadıköy’ün tarihi liman atmosferine yakın olmak ve Boğaz’ın haritacılık geçmişini solumak için Haydarpaşa Garı’nın arka tarafında, rıhtım ambarlarına bakan Rıhtım Sokak’taki eski bir kâgir binanın yarı bodrum katını kiraladı.

Zeynep’in zorluğu; asitsiz restorasyon kâğıtlarının, ithal pigment boyaların fahiş fiyatları ve Haydarpaşa Limanı’ndan sızan tuzlu rutubetin asırlık harita liflerini çürütme riskiydi. Gündüzleri Kadıköy Çarşısı’ndaki antıkacılarda parça başı ambalaj yapıyor ve ağır ahşap sandıkları taşıyor, akşamları ise bodrum katındaki sarı masa lambasının altında neşter ve ceylan kılı fırçalarla 18. yüzyıl Piri Reis kopyası haritaları onarıyordu. Gün ışığı girmeyen odasında kışın taş duvarlardan sızan dondurucu nem ellerini uyuşturuyor, harita üzerindeki kıyı çizgilerini çizerken parmaklarının titremesine neden oluyordu.

En büyük kriz, özel bir koleksiyoncu için restore ettiği 1750’lerden kalma nadide bir Marmara Denizi seyir haritasının son koruma gecesinde yaşandı. Kadıköy sahilinde etkili olan şiddetli bir lodos fırtınası sırasında rölanti su kanalı patladı. Çamurlu tazyikli su Zeynep’in yarı bodrum katındaki havalandırma penceresinden içeri taşarak çalışma masasının üzerine aktı. Su, doğrudan kurumakta olan ve henüz sabitleme solüsyonu sürülmemiş haritanın üzerine döküldü.

Zeynep, dondurucu ve çamurlu suyun içinden haritayı saniyeler içinde kurtardı. Islanan asırlık kâğıt dağılıp mürekkepler akabilirdi. Sırılsıklam halde evden çıkıp Haydarpaşa Garı’nın tarihi mendirek duvarlarının altındaki korunaklı alana sığındı. Fırtına yüzünü keserken, yanında taşıdığı emici kâğıtlar ve saf alkolle fener ışığı altında haritanın üzerindeki çamuru saatlerce temizledi. Sabaha kadar haritanın nemini emdirip bozulan kıyı çizgilerini baştan işledi. Ertesi gün belgeyi kusursuz teslim ettiğinde, İstanbul’un soğuk suları onun sabrını ve zanaatını yenememişti.