Çengelköy Havuzlu Sokak’ta Unutulmuş Ahşap Tavan Süslemeleri ve Kalem İşi Paftaları
Selin, Üsküdar’ın Çengelköy semtinde, asırlık çınar ağaçlarının ve ahşap konakların sıralandığı Havuzlu Sokak’ın dik arnavutkaldırımı yokuşunu tırmanırken, kucağındaki cildi yıpranmış ahşap rölöve çantasını sarsıntılardan korumaya çalışıyordu. Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Tezhip ve Geleneksel Türk Sanatları Bölümü’nden dereceyle mezun olduktan sonra, Çengelköy, Beylerbeyi ve Kuleli hattındaki 19. yüzyıl Osmanlı ahşap yalılarının tavan göbeklerindeki kalem işi motiflerini ve altın varak korozyon analizlerini çıkaran bağımsız bir koruma projesinde çalışmaya başlamıştı. Ancak projeyi destekleyen vakıf, yönetim kurulundaki mali kriz gerekçesiyle bütçeyi bir gecede kesti ve atölyeyi kapattı. Selin, hem sekiz aydır sokak sokak gezerek hazırladığı kök boya ve pigment haritası paftalarıyla ortada kaldı hem de mikroskobik renk analiz cihazlarının yüksek kiralama borcuyla baş başa bırakıldı.
Kasım ayının sonlarında Boğaz üzerinden esen sert poyraz dik sokak aralarında uğuldayarak geçerken, cebinde kalan son dolmuş parasıyla ne yapacağını düşünüyordu. Kandilli’de kiraladığı küçük çatı katı odasının sahibi, ödenmeyen iki aylık kira yüzünden kapının kilidini değiştirmişti. Kucağındaki su geçirmez kılıfta sadece tahrir fırçaları, kumpasları ve el çizimi mizanpaj defteri vardı. Havuzlu Sokak’ın ortasındaki tarihi ahşap bir konağın taş basamağına çöktü. Emeğinin bir kalemde silinmesi içine ağır bir yük olarak oturdu.
Gözyaşlarını rüzgâra verip çantasından teknik çizim bloknotunu çıkardı. Cılız sokak lambasının sarı ışığı altında, konağın tavan saçaklarındaki ahşap Rumi motiflerin simetri eksenlerini ve boya dökülme şemalarını milimetrik kâğıda aktarmaya başladı. Kalem kâğıda her dokunduğunda içindeki kırgınlık mesleki bir tutkuya dönüşüyordu. O sırada sokaktan geçen ve Boğaz Yalıları Kalem İşi Konservasyonu Ekibi’ni yöneten kıdemli bir restoratör mimar, merdivende titreyerek pürüzsüz detay paftası çizen Selin’i fark etti. Kâğıttaki teknik hassasiyeti ve geleneksel motif bilgisini gören uzman, genç kadına Boğaz Ahşap İç Mekân Restorasyon Projesi’nde baş teknik ressam ve uzman konservatör olarak çalışma imkânı sağladı. Selin, Çengelköy’ün tarihi sokakları arasında İstanbul’un ona yeniden başlama cesareti verdiğini anladı.
Kasımpaşa Dereboyu Caddesi’nde Kayıp Tersane Döküm Demirleri ve Endüstriyel Miras Atlası
Bihter için İstanbul, Haliç’in kıyısındaki Kasımpaşa Dereboyu Caddesi’nin tarihi tersane binalarından yükselen pas kokusundan ve eski kiremit çatılardan süzülen martı seslerinden ibaretti. İstanbul Teknik Üniversitesi Mimarlık Tarihi ve Endüstri Mirası Bölümü yüksek lisans mezunuydu; Haliç Tersaneleri ve Kasımpaşa hattındaki 19. yüzyıl döküm demir perçin sistemlerini ve yapısal metal yorulmasını inceleyen bağımsız bir belgeleme projesinde çalışıyordu. Ancak projeyi yürütmekte olan özel mimarlık bürosu, kamusal izinlerin iptal edilmesini gerekçe göstererek araştırmayı aniden durdurdu. Bihter’in sekiz aydır topladığı demir korozyon verileri ve perçin birleşim paftaları kilitli kalan stüdyoda hapsedildi; üstelik ultrasonik metal tarama cihazlarının kiralama faturası Bihter’in üzerine yıkıldı.
Gece saat üçte, Kasımpaşa İskelesi’nin arkasındaki ıslak taş rıhtımda tek başına oturuyordu. Sonbahar yağmuru Haliç’in durgun sularına damlarken üzerindeki kaban sırılsıklam olmuştu. Şişhane’de kaldığı pansiyonun günlük ücretini ödeyemediği için eşyalarını tek bir sırt çantasına sığdırıp sahile sığınmak zorunda kalmıştı. Cebinde sadece ertesi günün vapur parası duruyordu. Karşı yakadaki Unkapanı ve Galata Köprüsü’nün sarı ışıkları suyun üzerinde süzülürken geleceğe dair tüm umutları kararmıştı.
Yazıda anılan işletmeler
Ticari veya sponsorlu bağlantılar şeffaf biçimde etiketlenmiştir.
Kaynaklar
Bilgileri güncel ayrıntılarıyla doğrulamak için kaynak sayfalarını ziyaret edebilirsiniz.